Zbyněk Sekal: Sprawa Prywatna

Wystawa Sprawa Prywatna w Muzeum Sztuki Nowoczesnej prezentuje nie tylko przegląd twórczości Zbyňka Sekala (1926–1998), ale przede wszystkim jest próbą otwarcia przed widzem jego wewnętrznego świata jako przestrzeni pamięci, niepokoju, porządku i ciszy. Obok wybranych rzeźb, asamblaży i skrzyń, do wystawy wkraczają także jego własne słowa w formie fragmentów z dzienników i osobistych myśli, które tworzą intymne współrzędne ludzkiej obecności autora. Wystawa może się odbyć dzięki darowiznie do kolekcji Muzeum Sztuki w Ołomuńcu z pozostawionego majątku żony artysty, Christine Sekal.

Twórczość Zbyňka Sekala jest przesiąknięta głębokim osobistym doświadczeniem i egzystencjalnym lękiem. Był człowiekiem niezwykle skupionym i samotnym, naznaczonym wojną, więzieniem i pobytem w obozie koncentracyjnym. Z doświadczeniem skrajnego chaosu radził sobie poprzez potrzebę odnajdywania porządku w otaczających go rzeczach i tworzenia z ich fragmentów nowej całości. Ta zasada przenika całe jego dzieło – od wczesnych rzeźb z lat pięćdziesiątych, przez wiszące asamblaże z znalezionych przedmiotów i używanych materiałów z lat sześćdziesiątych, aż po skomplikowane i ściśle skomponowane skrzynie, którymi intensywnie zajmował się od lat osiemdziesiątych.

Informacje o wystawie

WYSTAWA: Zbyněk Sekal: Sprawa Prywatna. Spojrzenia w kolekcje Muzeum Sztuki w Ołomuńcu

TERMIN: 01 07 – 04 10 2026

MIEJSCE: Muzeum Sztuki Nowoczesnej, Galeria

KURATORKI: Olga Š. Staníková, Klára Jeništová

TŁUMACZENIE I REDAKCJA JĘZYKOWA: Zuzana Henešová

INSTALACJA: Vlastimil Sedláček, Filip Šindelář, Radka Žáková

REALIZACJA DŹWIĘKOWA: Kamil Zajíček, Petr Votoček

INSTALACJA ELEKTRYCZNA: Dušan Sapara

PROJEKT GRAFICZNY: Kateřina Manková

PROGRAMY EDUKACYJNE: Denisa Tessenyi, David Hrbek

*Wystawa została zrealizowana dzięki darowi żony artysty Christine Sekal, która w swoim testamencie podzieliła spuściznę artystyczną Zbyňka Sekala między pięć instytucji. Oprócz Muzeum Sztuki w Ołomuńcu są to: Galeria Zachodniopomorza w Pilźnie, Museum Kampa, Galeria Narodowa w Pradze i wiedeńskie Belvedere.

Kod QR z linkiem do audioprzewodnika po wystawie Zbyňka Sekala Sprawa Prywatna. Zeskanuj kod QR i wróć do myśli Zbyňka Sekala w aplikacji Cabinet of Wonders. Znajdziesz tam więcej fragmentów z jego dzienników, a także masz możliwość zadawania pytań przewodnikowi AI.

Oprócz pracy rzeźbiarskiej, Sekal zajmował się rysunkiem, kolażami, projektowaniem graficznym okładek książek oraz tłumaczeniami wymagających niemieckich tekstów filozoficznych i literackich. Jednocześnie formułował własne teksty autorskie i prowadził dzienniki, które dziś stanowią unikalny klucz do zrozumienia jego myśli i pracy artystycznej. Właśnie zapisy z dzienników stają się jedną z ważnych osi tej wystawy — nie jako jedynie komentarz do dzieła, ale jako jego naturalna część. Jako głos autora, który pozostaje cichy, a jednak nalega.

Oprócz egzystencjalizmu Sekal był silnie pod wpływem informelu i mimo że pozostał wybitnym samotnikiem, swoją twórczością włączył się w szerszy krąg powojennej sztuki europejskiej, reagującej na rozpad pewników i poszukiwanie nowego języka po wojnie. Potrzeba zamknięcia się przed światem zewnętrznym i naciskiem ówczesnego reżimu doprowadziła go do pewnej formy wewnętrznej emigracji jeszcze przed jego faktycznym wyjazdem po 1968 roku i późniejszym osiedleniem się w Wiedniu. Tam znalazł swoje nowe atelier, gdzie spędzał długie godziny na samotnej, skoncentrowanej pracy, otoczony jedynie swoimi dziełami i nieskończoną ilością materiału, i gdzie z biegiem lat zbudował ochronny mikrokosmos.

Twórczość Sekala może wydawać się cicha, czasem nawet zamknięta. Mimo to — a może właśnie dlatego — ma zdolność przemawiania bardzo osobiście. Nie narzuca interpretacji ani nie oferuje jednoznacznych odpowiedzi. Raczej tworzy przestrzeń, w której można na chwilę się zatrzymać i wejść w skupioną ciszę. Być może właśnie tu jego dzieło otwiera się najbardziej: jako cierpliwe składanie świata z fragmentów, jako próba uchwycenia tego, co inaczej rozpada się, i jako cicha, ale nalegająca wypowiedź o ludzkim doświadczeniu.